Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler, türlerine ve boyutlarına göre farklı sınıflandırılsa da, ortak avantaj ve dezavantajlara sahiptirler. Bunları ana hatları ile şu şekilde belirtebiliriz.
KOBİ’lerin Avantajları
KOBİ’lerin Ulusal ekonominin önemli bir bölümüne sahip olması önemli bir avantaj olarak görülebilir.
Bulundukları pazarı yakından takip edebilen, müşterileri ve ihtiyaçlarını iyi bilen KOBİ’ler, üretim, pazarlama ve hizmet konularında büyük işletmelerden daha fazla esnekliğe sahiptirler. Bu esneklikleri sayesinde KOBİ’ ler birçok olumsuzluktan daha az zararla kurtulabilirler. Bu genel bakış açısının yanı sıra KOBİ’lerin birçok avataja sahip olduğu durumlar da söz konusudur.
- Büyük bir yatırıma girmeden önce yeni bir fikir veya buluşa pazarın tepkisini bilmede,
- Yönetimde çok yakın denetime ihtiyaç hissedilen durumlarda,
- Üretilen mal ve hizmetin pazarının sınırlı olmasında,
- El emeğinin mal ve hizmetin üretilmesinde önemli bir faktör olarak yer almasında,
- Üretilen mal veya hizmete olan talebin sınırlı olmasında,
- Kolay bozulabilen malların pazarlanması ya da üretilmesinde,
- Personel ile yakın ilişkilerin gerekli olmasında,
- Teknik gelişmelere kısa sürede ayak uydurabilme yeteneğine sahip olunmasında,
- Yatırım yapılırken daha çok kendi öz sermayelerine ağırlık verilmesinde,
- Desteklenmelerinin aynı zamanda ülkedeki işsizliğin azalması anlamına gelmesinde,
- İş görenlerin kendi bölgeleri veya yaşamak istedikleri bölgelerde kurulmasında,
- Ülke içindeki farklı bölgelerin kalkınmasında ve çevrenin korunmasında
KOBİ’ler avantajlı konumdadır.
KOBİ’lerin Dezavantajları
KOBİ’lerin avantajları olduğu kadar dezavantajları da vardır. Bu dezavantajlar çoğunlukla işletmenin küçük ve orta ölçekli olmasından kaynaklanır.
KOBİ’lerin oluşumları gereği dezavantajlı oldukları konular:
- Olumsuz rekabet,
- Genel yönetim yetersizliği,
- Özellikle stratejik kararların işletme sahip veya ortaklarınca alınıp, orta ve/veya alt düzey görevlilerin tam katılımının sağlanamaması,
- İşletme bünyesinde, mali danışman veya uzman istihdam edilememesi,
- Uzman bir finansman ekibi veya departmanından yoksun olunması,
- Sermaye yetersizliği,
- Finansal planlama yetersizliği,
- Banka ve diğer finansal kurumlardan yeterli desteğin alınmaması,
- Sermaye piyasasından yeterince yararlanılmaması,
- Ürün geliştirme eksikliği,
- Üretim ve satış arasındaki koordinasyonun yetersizliği,
- Modern pazarlama etkinlikleri sergileyememesi,
- İşletmelerin küçük veya orta ölçekli olması sonucu ihale vb. etkinlikleri yeterince izleyememesi,
- İşyerinin veya yerleşim alanının küçük olması,
- Bağımsızlığını kaybetme ve batma riski olması,
- Kalifiye eleman sağlayamaması,
- Mevzuat ve bürokrasi engellerle karşılaşılmasıdır.
Bu maddelere ek olarak KOBİ’lerde başka durumlar da dezavantaj yaratabilmektedir.
Örneğin, KOBİ’ler yapıları itibariyle uzun vadeli planlama yapmamaktadır. Ayrıca, genelde bir planlama uzmanı da istihdam edilmemektedir. Planlamayı genelde işletme sahibi ve ortaklar yapmaktadır ve onların da çoğu kez sezgiye dayanarak planlama yoluna gitmeleri önemli bir dezavantaj olmaktadır.
İşletme sahibi ve ortakların yeterli eğitim almamış olmaları ve yalnızca tahmin ve sezgi yoluyla planlamaya gitmeye çalışmaları karar almalarda hata payını arttırabilmektedir. Bu nedenle KOBİ’lerde planlama yapılırken, çok dikkatli olunmalı ve gelişen ortamlara göre planlar gözden geçirilip, gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.
KAYNAKLAR
Kobiler hakkında derlenen yazı /bloglarda yararlanılan kaynaklar
(Bu kaynaklar dışında diğer kaynaklardan da yararlanılmıştır).
- KOBİ’lerin genel sorunları ve düşünülen çözüm önerileri
Yusuf Ziya Ayık, Gülümser Keskin
KOBİ’lerin tanımı, nitelikleri, sınıflandırılması
- Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezleri
BASELII Sermaye Yeterliliği Uzlaşısında Risk Yönetimi ve Türkiye’de KOBİ’lere olan Etkisi
Emine Özelçi – Kadir Has Üniversitesi
KOBİ’lerin Türkiye Ekonomisindeki yeri ve finansal destek programları uygulaması
Serap Tanyeri İstanbul Ticaret Üni.Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi
- Dr Selim Süleyman
KOBİ ler hakkındaki muhtelif yazı ve makaleleri
- M.Tamer Müftüoğlu :
Türkiye de KOBİ’ler
Girişimcilik ve KOBİ’ler
- Türkiye ‘de KOBİ’lerin nitelikli işgücü ihtiyacı –
Sinem Yıldırımalp, Emel İslamoğlu, Bora Yenihan
Sakarya Üniversitesi İİBF, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Yayınları